Denizli’nin Saklı Hazinesi: ‘Çameli Pelemiri’ Bilim Dünyasına Tanıtıldı
borsamax.com.tr olarak, Türkiye’nin biyoçeşitliliğine ışık tutan önemli bir keşfi duyurmaktan gurur duyuyoruz. Denizli’nin doğa harikası ilçesi Çameli’nde keşfedilen ve daha önce bilinmeyen bir bitki türü, yapılan bilimsel çalışmalar sonucunda literatüre kazandırıldı. Çameli pelemiri adı verilen bu yeni tür, bilimsel adı Cephalaria cameliensis ile uluslararası alanda tanınacak.
Keşif Süreci: Bir Emekli Öğretmenin Gözünden Bilime
Bu değerli keşfin hikayesi, doğa tutkunu emekli Fen Bilgisi Öğretmeni Rıfat Özdemir’in bir doğa yürüyüşüne dayanıyor. Özdemir’in dikkatini çeken ve farklı olduğunu düşündüğü bitki, Ege Üniversitesi Botanik Bahçesi ve Herbaryum Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Yıldırım ve ekibinin titiz çalışmalarıyla incelendi. Yapılan detaylı morfolojik ve moleküler analizler sonucunda, bitkinin daha önce tanımlanmış türlerden farklı, özgün bir takson olduğu kanıtlandı.
Bilimsel Tanımlama ve Uluslararası Literatüre Giriş
Prof. Dr. Hasan Yıldırım, keşif sürecini ve bilimsel adlandırmayı şu sözlerle aktardı: “Yeni tür ilk olarak, bölgenin doğasını yakından takip eden ve arazi gözlemleriyle çalışmalara değerli katkılar sunan emekli öğretmen Rıfat Özdemir tarafından fark edildi. Ardından Akdeniz Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümünden Prof. Dr. Ramazan Süleyman Göktürk ile birlikte yürüttüğümüz kapsamlı morfolojik değerlendirmeler, bitkinin mevcut türlerle örtüşmediğini ortaya koydu. Türün yakın akrabalarından ayrıldığı noktaları moleküler düzeyde netleştiren ISSR analizleri ise Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Fen Fakültesi Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. Ergun Kaya tarafından titizlikle gerçekleştirildi. Bilimsel çalışmanın tamamlanmasıyla birlikte türün bilim için tamamen yeni olduğu kanıtlandı ve makale, taksonomi alanının saygın dergilerinden Phytotaxa’da yayımlanarak uluslararası literatüre girdi.”
‘Çameli Pelemiri’nin Hassas Yaşam Alanı ve Koruma İhtiyacı
Yapılan araştırmalar, Cephalaria cameliensis‘in coğrafi dağılımının oldukça sınırlı olduğunu ortaya koyuyor. Tür, yalnızca Denizli-Çameli ve Muğla-Fethiye arasındaki dar bir alanda, 1350-1850 metre yüksekliklerde yayılış gösteriyor. Yaprak yapısı, çiçek özellikleri ve morfolojik farklılıkları, onu yakın akrabalarından ayırıyor. Prof. Dr. Yıldırım, türün geleceği hakkında önemli bir uyarıda bulundu: “Türün yaşam alanının sınırlı olması ve bölgede gözlenen yoğun otlatma baskısı nedeniyle, Cephalaria cameliensis‘in IUCN kriterlerine göre ‘Tehlikede (EN)’ kategorisinde değerlendirilmesini öneriyoruz.” Bu durum, Çameli pelemirinin korunması için acil önlemler alınması gerektiğini gösteriyor.
Türkiye’nin Bitki Çeşitliliği Açısından Önemi
Keşfedilen Çameli pelemiri, Türkiye’nin zengin bitki örtüsü ve biyoçeşitliliği açısından da büyük önem taşıyor. Prof. Dr. Yıldırım, bu konuya dikkat çekerek şunları belirtti: “Cephalaria cinsi dünya genelinde yaklaşık 100 tür ile temsil edilen, Akdeniz Havzası’ndan Orta Asya’ya ve Güney Afrika’nın Cape bölgesine kadar uzanan geniş bir yayılışa sahip bir gruptur. Türkiye ise bu cins için önemli bir çeşitlenme merkezi olup, yakın dönem çalışmalarla birlikte en az 47 türün varlığı kesin olarak ortaya konmuştur; bu türlerin neredeyse yarısı endemiktir. Son tanımlanan Cephalaria cameliensis ve Cephalaria dumanii türlerinin de eklenmesiyle Türkiye’deki toplam Cephalaria tür sayısı 49’a yükselmiş, böylece ülkemizdeki endemik Cephalaria türlerinin sayısı da 25’e ulaşmıştır. Bu artış, Anadolu’nun cins içindeki küresel önemi ve yüksek endemizm oranını daha da belirgin hâle getirmektedir.”
Yerel Duyarlılık ve Bilimsel İşbirliğinin Rolü
Prof. Dr. Yıldırım, bu keşifte Çameli halkının ve yerel yönetimlerin rolüne de vurgu yaptı: “Çameli, doğasını korumayı bilen, misafirperver insanlarıyla her zaman yanımızda olan özel bir ilçe. Bu keşif, hem Anadolu’nun eşsiz ekolojik mirasını hem de yerel halkın duyarlılığının bilime nasıl katkı sağlayabileceğini bir kez daha gösterdi. Çalışmamızın gerçekleşmesinde sundukları desteklerden ötürü Çameli Belediyesine ve Belediye Başkanı Cengiz Arslan’a teşekkür ediyoruz.”
borsamax.com.tr olarak, bu tür keşiflerin Anadolu’nun henüz keşfedilmeyi bekleyen zengin biyolojik çeşitliliğini ortaya koyduğuna inanıyoruz. Çameli pelemiri gibi değerli buluşlar, ülkemizin doğal mirasının korunması ve tanıtılması açısından büyük önem taşımaktadır.
