Modern hayatın getirdiği hız ve sürekli dijital uyaranlara maruz kalma, toplumda yaygınlaşan bir sorunu tetikliyor: dijital yorgunluk. Medicana Sağlık Grubu Psikiyatri Bölümü’nden Dr. Öğretim Üyesi Müge Yaşar, bu durumun artık bir toplum meselesi haline geldiğini belirtiyor. Günümüzdeki ‘çok yorgunum’ serzenişlerinin aslında bir teşhis değil, modern yaşamın getirdiği stresin bir sonucu olduğunu vurgulayan Yaşar, bu yorgunluğun altında yatan nedenleri ve çözüm yollarını borsamax.com.tr için özel olarak değerlendirdi.
Dijital Çağın Sessiz Salgını: Yorgunluk ve Tükenmişlik
Dr. Müge Yaşar’a göre, sürekli yorgunluk hissi, depresyon, kaygı bozuklukları, uyku problemleri ve iş yaşamının getirdiği baskılar gibi çeşitli faktörlerin bir araya gelmesiyle oluşuyor. Pandemi sonrası dönem ve hızlanan şehir yaşamı bu durumu daha da ağırlaştırıyor. Özellikle sosyal medya kullanımının artmasıyla birlikte, bireylerde ‘dijital tükenmişlik’ veya ‘sosyal medya yorgunluğu’ olarak adlandırılan yeni bir tablo ortaya çıkıyor. Bu durum, anksiyete, depresyon, dikkat eksikliği ve genel bir tükenmişlik hissine yol açabiliyor.
Sürekli Uyarana Maruz Kalmanın Etkileri
Teknolojinin gelişmesiyle birlikte bildirimler, mesajlar, sosyal medyadaki ‘kusursuz’ hayatlar ve sürekli ulaşılabilir olma beklentisi, ruh sağlığını olumsuz etkiliyor. Dr. Yaşar, bu durumun beyni sürekli yüksek alarmda tutarak kronik strese neden olduğunu ve vücudun sempatik sinir sistemini aşırı aktive ettiğini açıklıyor. Bu da ‘allostatik yük’ olarak adlandırılan, vücudun kronik strese uyum sağlama çabası sırasında yıpranmasına yol açıyor. Yapılan araştırmalar, sosyal medyayı yoğun kullanan kişilerde kaygı, depresyon ve yorgunluk belirtilerinin arttığını gösteriyor. ‘Fear of Missing Out’ (FoMO) yani bir şeyleri kaçırma korkusu da bu tabloyu besleyen önemli bir etken.
Çözüm: Yavaşlamak ve Dijital Detoks
Dr. Müge Yaşar, bu yorgunluk ve tükenmişlik haliyle başa çıkmanın yolunun yaşam ritmini yeniden ayarlamakta yattığını belirtiyor. Özellikle ekran süresinin artmasıyla birlikte uyku bozuklukları, hareketsizlik, anksiyete ve özgüven sorunları gözlemleniyor. Bu nedenle ‘dijital hijyen’ ve ‘dijital detoks’ gibi uygulamalar önem kazanıyor. Zaman yönetimi, kişisel sınırlara saygı ve ‘hayır’ diyebilme becerisi, tükenmişlikten korunmada kritik rol oynuyor. Dijital detoks kapsamında, yatmadan bir saat önce ekranlardan uzak durmak, melatonin salgılanmasına yardımcı olarak uyku kalitesini artırabiliyor. Belirlenen saatlerde bildirimleri kapatmak da sürekli tetikte olma halini azaltıyor.
Anı Yaşamak ve Kendine Şefkat
Yorgunluk ve tükenmişlikten korunmak için farkındalık (mindfulness) ve nefes egzersizleri de öneriliyor. Anı yaşamak, zihnin geçmiş ve gelecek kaygıları arasında gidip gelmesini engelleyerek rahatlama sağlıyor. Düzenli nefes egzersizleri, parasempatik sinir sistemini aktive ederek vücudun dinlenmesine yardımcı oluyor. Ayrıca, enerji tüketen değil, anlam ve amaç katan aktivitelere yönelmek, aile ve arkadaşlarla vakit geçirmek yalnızlık hissini azaltıyor. En önemlisi ise kendine karşı nazik olmak, hatalar karşısında kendini yargılamak yerine destek olmak, mükemmeliyetçilikle mücadelede etkili bir yöntem olarak öne çıkıyor. Dijital yorgunluk ile mücadelede bu adımlar büyük önem taşıyor.
